//
you're reading...
Geen categorie

Chimamanda Adichie – The Danger of a Single Story

Eerder deze week zag ik een linkje voorbij komen over Chimamanda Ngozi Adichie. Ik zei er iets over op Twitter en kreeg vervolgens een mail van iemand die haar kende, en erg enthousiast was over een TED-talk van haar. Ik heb hem net gezien en wil hem graag met jullie delen. Ik hoop dat jullie de moeite nemen er even naar te kijken. 

Veel van hiervan was voor mij niet nieuw. Tijdens m’n studie heb ik een en ander gelezen aan “postkoloniale” en “Commonwealth” literatuur (de aanhalingstekens staan daar omdat er een en ander op het gebruik van die termen valt aan te merken) en ik een specialisatie vertalen gedaan, waarbij ik in aanraking kwam met bijvoorbeeld de ideeën van Venuti, Spivak en Bassnett.  

Wat Chimamanda Adichie kort aanstipte, is de rol van de boekhandel – en wat ze niet aanstipte, de rol van de zo vaak vergeten vertaler. De infrastructuur in sommige landen is dusdanig slecht, dat het voor de auteur aantrekkelijk is het boek uit te laten brengen door bijvoorbeeld Europese uitgevers – wat weer ten koste gaat van de lokale industrie. Ook is er de keuze voor een taal: schrijven in een kleinere taal, betekent een kleiner bereik. Wil je meer mensen bereiken, dan moet je kiezen tussen schrijven in bijvoorbeeld het Engels of je boek zelf in twee talen uitbrengen indien je daartoe in staat bent, of je boek laten vertalen.

Er wordt weinig aandacht besteed aan de rol van de vertaler en de invloed van de uitgever op de vertaling, maar deze processen hebben heel veel invloed op het product wat je uiteindelijk als lezer onder ogen krijgt. De vertaler vertaalt vanuit een bepaalde gedachte, moet keuzes maken bij ieder woord en iedere zin: hoeveel pas je aan aan de cultuur van de doelgroep waar je voor vertaalt? Om een simpel voorbeeld te geven, laat je de naam van de buitenlandse supermarkt staan of vervang je hem door de naam van een Nederlandse supermarkt? Maar dat kan ook verder gaan, zoals het veranderen van plaatsen, namen, gerechten; of juist de andere kant op, zoveel mogelijk behouden, tot het letterlijk vertalen van uitdrukkingen of het aanhouden van de woordvolgorde van de brontaal. Dat is zo’n beetje de korte samenvatting van de introductiecursus vertalen. Het is de belangrijkste keuze bij het vertalen en onderwerp van veel theoretische discussie.

Maar de vertaler besluit niet in zijn eentje, er is ook nog een bedrijf dat geld wil verdienen aan een vertaald boek, en je kunt je voorstellen dat er dus vaak gekozen wordt voor een tekst die ‘lekker leest’ en de lezer dus niet al te veel uitdaagt. Dat geldt natuurlijk ook voor het onderwerp, en dus is het veel handiger om een onderwerp te nemen dat mensen aanspreekt. Mensen die op zoek zijn naar ‘authenticiteit’, zoeken in feite naar bevestiging van een bestaand beeld. Dat wil zeggen, als je wilt lezen over het ‘echte’ Nigeria, bepaal je of een boek daaraan voldoet op basis van de ideeën die je al hebt over Nigeria, en daarmee bevestig je constant je eigen gelijk. Op grotere schaal is het gevolg dat auteurs in bijv. Nigeria die iets anders schrijven dan wat de lezer wenst of verwacht, minder gehoord worden. 

We staan niet stil bij het boek dat we niet kopen, de tekst die we niet lezen, de vertaling die er niet is of de auteur die niet wordt gehoord. We staan niet stil bij het proces dat voorafgaat aan het verschijnen van een boek of vertaling. Daardoor zien we ook niet welke machtsverhoudingen daarin een rol spelen. 

Voor wie het interessant vindt, enkele leestips:

  • Purple Hibiscus – Chimamanda Ngozi Adichie 
  • Erasure – Percival Everett
  • The Postcolonial Exotic – Graham Huggan
  • Introducing Translation Studies – Jeremy Munday
  • Postcolonial Translation: Domesticating the Exotic – Voor wie geen uren tijd over heeft, maar wel iets meer wil weten over de macht van de vertaler en uitgeverij, een essay dat ik 8 jaar geleden hierover heb geschreven. 
Advertenties

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Instagram

Als je - hoe waar ook - Balkenende ongegeneerd "hun Harry Potter lookalike" noemt in je boek, ben je wat mij betreft af. Wat een slecht geschreven boek van iemand die zogenaamd niet boos was. Nee hoor, hij maakt anderen zwart vanwege het recht op de waarheid, niet omdat hij wraak wil...

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.067 andere volgers

Categorieën

%d bloggers liken dit: